[-Ana Sayfa-]

TRANSFORMATÖRLER

GENEL BİLGİ
Transformatörler iki ayrı bobin sargısından oluşmuş ve özel olarak hazırlanmış düzeneklerdir. Alternatif akım altında çalışırlar ve alternatif gerilimin bir kopyasını diğer sargı uçlarında oluştururlar. Bu işlem manyetik alan etkisiyle olur. Dolayısıyla sargılarından herhangi birine DC gerilim uygulandığında diğer sargıda gerilim oluşmaz. Birinci sargıya 'Primer' sargısı, ikinci sargıya 'Sekonder' sargısı denir. Primer ve sekonder sargıları arasında fiziksel bir bağ yoktur.

Transformatörler çift yönlü çalışır ve gerilim yükseltmek ya da gerilim alçaltmak amacıyla kullanılır. Giriş gerilimiyle çıkış gerilimi arasında belli bir oransal dönüşüm vardır. Primer gerilimiyle sekonder gerilimi arasındaki oran, primer sargı sayısıyla sekonder sargı sayısı arasındaki oran kadardır. Bunu Formül-1'le gösterebiliriz.

Np/Ns = Vp/Vs veya Ns/Np = Vs/Vp   Formül-1

Burada;
Np = Primer sargı sayısı,
Ns = Sekonder sargı sayısı,
Vp = Primer uçlarındaki gerilim,
Vs = Sekonder uçlarındaki gerilimdir.

1 nolu animasyonda sekonder sargısı tek fazlı olan bir trafonun çalışması gösterilmiştir. Primer sargısına uygulanan gerilim iki hatlı sekonder sargısından alınmaktadır. Dikkat ederseniz primer sargısı sekonder sargısından daha fazladır. Dolayısıyla sekonder sargısından alınan gerilimin genliği daha azdır.

Animasyon-1

Primer ve sekonder gerilimleri arasında oransal bir dönüşüm olduğu gibi primerden ve sekonderden geçen akımlar arasında da oransal bir dönüşüm vardır. Ancak gerilimin yüksek olduğu sargıdan daha az akım geçer, aynı şekilde gerilimin az olduğu sargıdan daha çok akım geçer. Bunu Formül-1'e yeni bir eşitlik ekleyerek Formül-2'de gösterebiliriz. Diğer bir ifadeyle gerilim dönüşümüyle akım dönüşümü birbirlerinin tersidir.

Np/Ns = Vp/Vs = Is/Ip veya Ns/Np = Vs/Vp = Ip/Is   Formül-2

Burada;
Ip = Primer sargısından geçen akım,
Is = Sekonder sargısından geçen akımdır.

2 nolu animasyonda sekonder sargısı iki fazlı olan bir trafonun çalışması gösterilmiştir. Orta uç 1. ve 2. faz hatlarına göre nötr'dür. 1. faz hattında pozitif alternans varken 2. faz hattında aynı gerilimin bir negatif kopyası oluşturulur. Aynı şekilde 1. faz hattında negatif alternans varken 2. faz hattında aynı gerilimin bir pozitif kopyası oluşturulur. Dolayısıyla 1. faz hattı ve 2. faz hattı arasındaki toplam gerilim, çıkış faz hatlarından herhangi biriyle orta uç arasındaki gerilimin 2 katıdır.

Animasyon-2
[-Ana Sayfa-]